Chụp X-quang có hại không? Bao lâu chụp một lần, ai cần thận trọng
"Nghe nói chụp X-quang nhiều bị ung thư" là lời đồn khiến nhiều người trì hoãn chụp phổi, chụp xương dù bác sĩ đã dặn. Hiểu đúng liều bức xạ sẽ giúp bạn quyết định bình tĩnh hơn.
X-quang là gì và liều bao nhiêu
X-quang dùng tia X đi qua cơ thể để tạo hình. Liều bức xạ đo bằng đơn vị mSv. Mỗi người đã nhận khoảng 2–3 mSv mỗi năm từ môi trường tự nhiên (đất, đá, tia vũ trụ). Một phim X-quang ngực thẳng kỹ thuật số khoảng 0,02–0,1 mSv, tương đương một đến vài ngày bức xạ nền. Một lần chụp CT ngực cao hơn nhiều, khoảng 5–7 mSv [DEMO, số tham khảo, tùy máy].
Nguyên tắc an toàn
Cơ sở y tế dùng nguyên tắc hợp lý, thấp nhất có thể:
- Chỉ chụp khi có chỉ định và lợi ích lớn hơn nguy cơ
- Dùng máy kỹ thuật số liều thấp, thu hẹp trường chụp
- Che chắn vùng nhạy cảm (tuyến giáp, vùng bụng dưới) khi không nằm trong vùng cần chụp
- Không chụp lặp nếu phim cũ còn đủ rõ
Một vài phim X-quang khi cần chẩn đoán không làm bạn bị ung thư; nguy cơ tăng lên rất nhỏ và chỉ đáng kể khi chụp CT liều cao lặp lại nhiều lần.
Ai cần thận trọng
- Phụ nữ có thai hoặc nghi có thai: báo trước khi chụp. Bụng dưới thai nhi nhạy cảm với tia X, thường dùng siêu âm hoặc phương pháp khác nếu được, hoặc hoãn chụp.
- Trẻ em: nhạy cảm hơn người lớn, chỉ chụp khi cần, che chắn tốt, giảm liều.
- Người đã chụp nhiều lần gần đây: mang phim cũ cho bác sĩ để khỏi chụp lặp.
Bao lâu chụp một lần
Không có "định mức" cho mọi người. Chụp phổi tầm soát hằng năm ở người có nguy cơ (hút thuốc nhiều, tiếp xúc bụi nghề nghiệp) theo bác sĩ. Chụp xương khớp khi đau, chấn thương, theo dõi tiến triển bệnh. Không cần chụp "cho chắc" mỗi vài tháng nếu không có triệu chứng mới.
Chuẩn bị trước khi chụp
Mặc áo rộng không kim loại, bỏ dây chuyền, vòng, thắt lưng nếu vùng chụp có liên quan. Không cần nhịn ăn. Báo nhân viên nếu bạn có thai, có dụng cụ kim loại trong người (đinh nẹp, máy tạo nhịp).
Khi X-quang chưa đủ
X-quang thấy rõ xương và phổi, nhưng không thay thế CT, MRI khi cần xem phần mềm, đĩa đệm, khối u nhỏ. Bác sĩ sẽ nói thẳng và khuyên chuyển bệnh viện.
Chuẩn Y có phòng X-quang kỹ thuật số che chắn chì, xem dịch vụ X-quang số hóa, phim ngực từ 120.000đ [DEMO], đọc sau 15–30 phút. Gọi 0941 388 887 để hỏi thêm hoặc đặt lịch.
